آیا ایمپلنت دندانی ممکن است شکست بخورد یا بدن آن را پس بزند؟

۱. اول از همه، منظور از شکست ایمپلنت دندان چیست؟

شکست ایمپلنت دندان یعنی ایمپلنت نتواند به وظیفه اصلی خود که همانند ریشه دندان عمل کردن است، ادامه دهد. این مشکل می‌تواند به دو صورت اصلی خودش را نشان دهد: اول اینکه ایمپلنت به استخوان فک جوش نخورد و لق باشد، دوم اینکه ایمپلنت پس از مدتی که کار می‌کرده، دچار عفونت یا مشکل شود و پایداری‌اش را از دست بدهد.

۲. آیا واقعاً بدن ایمپلنت را “پس می‌زند”؟

این یکی از باورهای غلط است. اصطلاح “پس زدن” معمولاً برای پیوند اعضایی مثل قلب یا کلیه به کار می‌رود که سیستم ایمنی بدن به آن عضو حمله می‌کند. ایمپلنت‌های دندانی از فلز تیتانیوم ساخته شده‌اند که یک ماده “زیست‌سازگار” (Biocompatible) است. یعنی بدن آن را به عنوان یک جسم خارجی مهاجم شناسایی نمی‌کند و به آن حمله نمی‌کند. پس “پس زدن” به معنی ایمونولوژیک اتفاق نمی‌افتد.

۳. پس اگر “پس زدن” نیست، چرا ایمپلنت شکست می‌خورد؟

شکست ایمپلنت به جای حمله سیستم ایمنی، به دلایل مکانیکی یا بیولوژیکی رخ می‌دهد. دلیل اصلی، عدم تشکیل یک پیوند محکم و یکپارچه بین استخوان و سطح ایمپلنت است. این فرآیند که “استئواینتگریشن” (Osseointegration) نام دارد، قلب موفقیت یک ایمپلنت است و هر عاملی که آن را مختل کند، باعث شکست درمان می‌شود.

۴. شکست ایمپلنت چقدر شایع است؟

خوشبختانه، شکست ایمپلنت خیلی شایع نیست. مطالعات علمی نشان می‌دهند که میزان موفقیت ایمپلنت‌های دندانی در یک بازه ۱۰ ساله، بین ۹۵ تا ۹۸ درصد است. این یعنی از هر ۱۰۰ ایمپلنتی که کاشته می‌شود، تنها ۲ تا ۵ عدد ممکن است در بلندمدت با مشکل مواجه شوند.

۵. شکست ایمپلنت به چند دسته تقسیم می‌شود؟

دندانپزشکان شکست ایمپلنت را به دو دسته اصلی تقسیم می‌کنند:

• شکست زودهنگام (Early Failure): این نوع شکست در چند هفته یا چند ماه اول پس از جراحی کاشت اتفاق می‌افتد، یعنی قبل از اینکه روکش روی ایمپلنت نصب شود. دلیل اصلی آن هم جوش نخوردن ایمپلنت به استخوان است.
• شکست دیرهنگام (Late Failure): این نوع شکست ماه‌ها  بعد از اینکه ایمپلنت با موفقیت کار می‌کرده، اتفاق می افتد. معمولاً به دلیل عفونت یا نگهداری ضعیف اتفاق می‌افتد.

۶. دلایل اصلی شکست “زودهنگام” ایمپلنت چیست؟

دلایل مهم عبارتند از:

• تراکم یا حجم ناکافی استخوان: اگر استخوان فک به اندازه کافی محکم یا قطور نباشد، نمی‌تواند ایمپلنت را در جای خود ثابت نگه دارد.
• عفونت در محل جراحی: ورود باکتری‌ها به محل کاشت می‌تواند فرآیند جوش خوردن را مختل کند.
• گرم شدن بیش از حد استخوان حین جراحی: اگر دندانپزشک با دقت کافی کار نکند و استخوان حین دریل کردن داغ شود، سلول‌های استخوانی می‌میرند.
• فشار زودهنگام روی ایمپلنت: اگر بیمار بلافاصله پس از جراحی به ایمپلنت فشار بیاورد (مثلاً با جویدن غذای سفت)، ایمپلنت تکان می‌خورد و جوش نمی‌خورد.

۷. دلایل اصلی شکست “دیرهنگام” ایمپلنت چیست؟

دلایل این نوع شکست کمی متفاوت است:

• پری-ایمپلنتایتیس (Peri-implantitis): این دلیل شایعی است. پری-ایمپلنتایتیس یعنی عفونت باکتریایی لثه و استخوان اطراف ایمپلنت که شبیه بیماری لثه در دندان‌های طبیعی است و به تدریج استخوان نگهدارنده را از بین می‌برد.
• فشار بیش از حد (Overloading): دندان قروچه (Bruxism) یا طراحی نامناسب روکش می‌تواند فشاری بیش از تحمل ایمپلنت به آن وارد کرده و باعث شکستن قطعات یا تحلیل استخوان شود.
• شکستن قطعات ایمپلنت: اگرچه نادر است، اما ممکن است خود پیچ ایمپلنت یا اباتمنت (قطعه واسط) به دلیل فشار زیاد یا نقص در ساخت، بشکند.

۸. چه کسانی بیشتر در معرض خطر شکست ایمپلنت هستند؟

افرادی که شرایط زیر را دارند، باید با احتیاط بیشتری درمان ایمپلنت را انجام دهند:

• افراد سیگاری
• بیماران مبتلا به دیابت کنترل‌نشده
• افرادی با بهداشت دهان بسیار ضعیف
• بیمارانی که داروهای خاصی (مانند بیس‌فسفونات‌ها برای پوکی استخوان) مصرف می‌کنند.
• افرادی که سابقه بیماری شدید لثه (پریودنتیت) دارند.
• افرادی که دندان قروچه شدید دارند.

۹. سیگار کشیدن چگونه باعث شکست ایمپلنت می‌شود؟

سیگار یک فاجعه برای ایمپلنت است! نیکوتین موجود در سیگار رگ‌های خونی را تنگ می‌کند و جریان خون به لثه و استخوان را کاهش می‌دهد. این کاهش جریان خون، فرآیند ترمیم و جوش خوردن ایمپلنت به استخوان را به شدت کند و مختل می‌کند. همچنین، افراد سیگاری بیشتر مستعد عفونت‌های لثه هستند.

۱۰. آیا دیابت مانع کاشت ایمپلنت است؟

نه لزوماً. اگر دیابت بیمار با دارو و رژیم غذایی کاملاً “کنترل‌شده” باشد و سطح قند خون (HbA1c) در محدوده طبیعی باشد، می‌تواند با موفقیت ایمپلنت بکارد. اما در دیابت “کنترل‌نشده”، ترمیم زخم به کندی صورت می‌گیرد و ریسک عفونت بسیار بالا می‌رود که هر دو می‌توانند منجر به شکست ایمپلنت شوند.